O‘zgaruvchan manfaatli subyekt (Variable Interest Entity, VIE) – bu kompaniya an’anaviy ko‘pchilik ovoz berish huquqi yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri aksiyadorlik egaligi orqali emas, balki shartnomaviy kelishuvlar orqali nazoratni amalga oshiradigan yuridik biznes tuzilmasidir. Moliya hisoboti standartlari kengashi (FASB) tomonidan belgilangan ushbu subyektlar trestlar, sherikliklar yoki korporatsiyalar shaklida bo‘lishi mumkin. Ular ko‘pincha moliyaviy aktivlarni ajratish, ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish yoki xorijiy investitsiyalar cheklangan sohalarda faoliyat yuritish uchun qo‘llaniladi.
VIE'dagi nazorat manfaatdor firma subyektning iqtisodiy samaradorligiga eng katta ta’sir ko‘rsatadigan faoliyatni boshqarish vakolatiga ega bo‘lganda o‘rnatiladi. Asosiy benefitsiar deb hisoblanishi uchun firma subyektning potensial zararlarini qoplash yoki uning sezilarli iqtisodiy foydasini olish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak. Standart aksiyadorlik investitsiyalaridan farqli o‘laroq, VIE ishtirokchilari ko‘pincha an’anaviy aksiyadorlar kabi qoldiq foyda yoki zararlarni bir xil tartibda taqsimlamaydilar.
Masalan, kompaniya mahalliy qonunlar muayyan biznes turlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy egalik qilishni taqiqlaydigan xorijiy bozorga kirish uchun VIE'dan foydalanishi mumkin. Mahalliy subyekt bilan maxsus shartnomalar tuzish orqali bosh kompaniya asosiy aksiyalarga egalik qilmasdan turib, operatsion nazoratni amalga oshirishi va iqtisodiy daromad olishi mumkin. Birjada sotiladigan kompaniyalar o‘zlarining moliyaviy xatarlarini oshkor qilish maqsadida ushbu munosabatlarni yillik 10-K hisobotlarida ko‘rsatishlari shart.