Oshkor etilgan afzallik — bu iste'molchi xulq-atvorini tushunishning eng yaxshi yo'li foydalilik kabi mavhum tushunchalarga tayanish emas, balki haqiqiy xarid qarorlarini kuzatish ekanligini ta'kidlaydigan iqtisodiy nazariya. Nazariya iste'molchilar o'zlari uchun eng ko'p qiymatga ega bo'lgan variantni tanlashdan oldin mavjud muqobillarni baholaydigan ratsional subyektlar degan fundamental taxminga asoslanadi. Muayyan to'plam ichida boshqa narsalar o'rniga bitta aniq mahsulotni tanlash orqali iste'molchi o'zining haqiqiy afzalligini o'z harakatlari bilan amalda ko'rsatadi.
Ushbu tanlovlarni tahlil qilish uchun iqtisodchilar Oshkor etilgan afzallikning kuchsiz aksiomasi, Oshkor etilgan afzallikning kuchli aksiomasi va Oshkor etilgan afzallikning umumlashtirilgan aksiomasi deb nomlanuvchi uchta asosiy aksiomadan foydalanadilar. Ushbu tizimlar narxlar yoki daromad darajalari o'zgarganda iste'molchining tanlovi vaqt o'tishi bilan izchil qolishini aniqlashga yordam beradi. Nazariyaga ko'ra, agar iste'molchi turli xil tovarlar o'rtasida tanlov qilish uchun byudjetga ega bo'lsa, uning yakuniy tanlovi u aynan o'sha mahsulotni boshqa har qanday arzonroq muqobil variantdan ko'ra ko'proq qadrlashini anglatadi.
Amaliy misol sifatida bir funt uzum sotib olishga qaror qilgan xaridorni olaylik. Ushbu nazariyaga ko'ra, biz xaridor uzumni teng yoki pastroq narxdagi boshqa barcha mahsulotlar bilan solishtirgan va uzumni eng maqbul tanlov deb belgilagan deb hisoblaymiz. Agar uzum narxi uni sotib olish imkonsiz bo'lgan darajaga ko'tarilsa, xaridor boshqa, kamroq afzal ko'rilgan o'rinbosar mahsulotga o'tadi. Xulq-atvordagi bu o'zgarish iqtisodchilarga iste'molchilarning ustuvorliklari va bozor tendentsiyalarini xaritalash uchun foydalanadigan empirik ma'lumotlarni taqdim etadi.