Marjinal tahlil — bu qo‘shimcha bir birlik mahsulot ishlab chiqarishning qo‘shimcha foyda va xarajatlarini o‘rganish orqali faoliyatning optimal darajasini aniqlash uchun ishlatiladigan qaror qabul qilish vositasidir. U umumiy xarajatlardan ko‘ra tizim ichidagi bosqichma-bosqich o‘zgarishlarga e’tibor qaratadi va korxonalar hamda jismoniy shaxslarga potentsial daromadni maksimal darajaga ko‘tarish uchun resurslarni samarali taqsimlashga yordam beradi.
Ushbu usulning asosiy printsipi marjinal foyda yoki daromad marjinal xarajatga teng yoki undan katta bo‘lgan muddatgacha faoliyatni davom ettirishdan iborat. Agar keyingi birlikning xarajati u keltiradigan daromaddan oshib ketsa, faoliyat samarasiz bo‘ladi va uni to‘xtatish kerak. Muhimi, ushbu tahlil o‘zgarmas boshlang‘ich xarajatlarni hisobga olmaydi, chunki ularni qo‘shish «o‘tkazib yuborilgan xarajatlar xatosi»ga (sunk cost fallacy) olib kelishi mumkin.
Masalan, qo‘shimcha zavod ishchisini yollashni o‘ylayotgan ishlab chiqaruvchi ushbu ishchining ish haqi xarajatini ishlab chiqarilgan qo‘shimcha tovarlar qiymati bilan taqqoslaydi. Agar qo‘shimcha mahsulotdan olingan daromad ishchining ish haqidan yuqori bo‘lsa, kengayish foydali hisoblanadi. Ushbu mantiqni qo‘llash orqali kompaniyalar o‘z operatsiyalari eng yuqori samaradorlikka erishadigan aniq nuqtani belgilab olishlari mumkin.