Shartnomaviy qaramlik — bu shaxs ma'lum bir muddat davomida ish haqi olmasdan ishlash bo'yicha shartnoma tuzadigan tarixiy mehnat tizimidir. Ushbu kelishuv odamlarga qarzni qaytarish yoki yangi mamlakatga ko'chib o'tish xarajatlari kabi katta xarajatlarni qoplash usuli bo'lib xizmat qilgan. Shartnoma muddati davomida xizmatkor ish beruvchiga qonuniy ravishda bog'langan bo'lib, ish beruvchi ish haqi o'rniga oziq-ovqat va boshpana kabi asosiy ehtiyojlarni ta'minlagan.
Amalda, bu tizim mehnat evaziga zarur xizmatlar yoki yo'l xarajatlari ayirboshlanadigan barter shaklida ishlagan. Ushbu shartnomalarning davomiyligi ishchining malaka darajasiga qarab turlicha bo'lgan: malakasiz ishchilar ko'pincha yetti yoki undan ortiq yil, malakali ishchilar esa odatda to'rt yoki besh yil xizmat qilishgan. Shartnoma davrida xizmatkor sotilishi, ijaraga berilishi yoki boshqalarga meros qilib qoldirilishi mumkin edi, bu esa shaxsni ish beruvchining vaqtinchalik aktiviga aylantirgan.
Tarixiy misollardan biri 1600-yillardagi Amerika koloniyalariga sayohatini moliyalashtirish uchun shartnoma imzolagan yevropalik muhojirlardir. Garchi bu shaxslar shartnomalarni o'z xohishlari bilan imzolagan bo'lsalar-da, sharoitlar ko'pincha og'ir bo'lgan. Bugungi kunda bu amaliyot Qo'shma Shtatlarda noqonuniy hisoblanadi va deyarli barcha mamlakatlarda taqiqlangan, garchi qarz qaramligi kabi majburiy mehnatning zamonaviy shakllari odam savdosining bir turi sifatida mavjud bo'lishda davom etmoqda.