Hosilaviy moliya vositalari — bu mustaqil qiymatga ega bo'lmagan moliyaviy vositalardir. Ularning qiymati tovarlar, valyutalar yoki aksiyalar kabi bazaviy aktivlarning samaradorligi yoki narxidan kelib chiqadi. Ushbu shartnomalar bozor ishtirokchilariga muayyan moliyaviy risklar bilan bozorda mustaqil ravishda savdo qilish imkonini beradi.
Ushbu vositalar shartnomani muayyan moliyaviy ko'rsatkich yoki aktiv bilan bog'lash orqali ishlaydi. Fyucherslar va opsionlar kabi keng tarqalgan turlari birjalarda tez-tez sotiladi. Ular ko'pincha nol yig'indili o'yinlar bo'lganligi sababli, odatda bir tomonning foydasi ikkinchi tomonning zarari hisoblanadi. Ular turli maqsadlarda, jumladan, potentsial zararlardan himoyalanish (hedging), kelajakdagi narxlar o'zgarishi bo'yicha spekulyatsiya qilish yoki arbitraj imkoniyatlarini aniqlash uchun ishlatiladi.
Masalan, treyder shartnoma narxi va bazaviy aktsiyaning bozor narxi o'rtasidagi tafovutdan foyda olish uchun hosilaviy vositadan foydalanishi mumkin. Ushbu vositalar sezilarli leveraj (qarz mablag'lari hisobiga operatsiyalar) imkoniyatini taqdim etsa-da, ular katta xavflarni ham o'z ichiga oladi. Agar treyder noto'g'ri spekulyatsiya qilsa, zarar ko'rish ehtimoli yuqori bo'ladi va u hatto dastlabki investitsiyadan ham oshib ketishi mumkin, shuning uchun investorlar ishtirok etishdan oldin ularning mexanizmlarini to'liq tushunishlari muhimdir.