Iste'molchi ortiqchaligi — bu xaridorning tovar yoki xizmat uchun to'lashga tayyor bo'lgan maksimal narxi va u to'laydigan haqiqiy bozor narxi o'rtasidagi farqni ifodalovchi iqtisodiy o'lchovdir. Bu iste'molchilar farovonligining asosiy ko'rsatkichi bo'lib, shaxslar mahsulotni o'zlarining shaxsiy bahosidan arzonroqqa sotib olganlarida oladigan qo'shimcha qiymat yoki foydani aks ettiradi.
Ushbu qiymatni hisoblash uchun iste'molchi to'lashga tayyor bo'lgan maksimal narxdan muvozanatli bozor narxi ayiriladi. Bozor narxlari pasayganda, iste'molchi ortiqchaligi odatda kengayadi va bu xaridorlarga o'z xarid qobiliyatining ko'proq qismini saqlab qolish imkonini beradi. Aksincha, monopoliyalar yoki oligopoliyalar hukmronlik qiladigan bozorlarda ishlab chiqaruvchilar ushbu ortiqchalikni qo'shimcha daromad sifatida o'zlashtirish uchun shaxsiylashtirilgan narxlash yoki obuna modellari kabi strategiyalarni qo'llashlari mumkin.
Masalan, agar xaridor muayyan mahsulot uchun 100 dollar to'lashga tayyor bo'lsa-yu, lekin uni 60 dollarlik bozor narxida topsa, u ushbu operatsiyadan 40 dollarlik ortiqchalikka ega bo'ladi. Kengroq bozorda, agar ushbu narx darajasida 1000 dona mahsulot sotilsa, umumiy iste'molchi ortiqchaligi farqni miqdorga ko'paytirish va yarim qoidasini qo'llash orqali hisoblanadi, bu esa iste'molchilar bazasi uchun jami 20 000 dollarlik foydani tashkil etadi.