Bepul Treyding Indikatorlari Mukammal Sharhi: Grafik Tahlil Uchun Eng Yaxshi 10 Ta Texnik Vosita

Ko'pchilik treyderlar pullik indikatorlar savdo samaradorligini oshiradi deb hisoblaydi. Biroq, bu har doim ham to'g'ri emas. Aslida, TradingView va MetaTrader kabi platformalardagi ko'plab bepul texnik indikatorlar pullik analoglaridan kam emas, ba'zan esa ulardan ustunroq bo'lishi mumkin.

Nima uchun? Birinchidan, ko'plab pullik indikatorlar mashhur bepul vositalarning (masalan, Moving Averages, RSI, MACD) biroz o'zgartirilgan yoki qayta brendlangan versiyalaridir. Ikkinchidan, indikatorning samaradorligi uning narxiga emas, balki treyderning uni qanday tushunishi va strategiyasiga bog'liq. Uchinchidan, TradingView hamjamiyati tomonidan yaratilgan bepul Pine Script indikatorlari doimiy ravishda yangilanadi va shaffofdir.

Ushbu maqolada biz sizga eng yaxshi 10 ta bepul treyding indikatorini taqdim etamiz, ular yordamida qimmat vositalarsiz ham barqaror natijalarga erishishingiz mumkin.

Texnik Tahlil Indikatorlari Haqida Umumiy Tushuncha

Oldingi bo'limda bepul treyding indikatorlarining afzalliklari va ularning pullik vositalardan kam bo'lmasligi mumkinligi haqida gaplashdik. Endi esa, ushbu samarali vositalarning mohiyatini chuqurroq tushunish uchun texnik tahlil indikatorlari nima ekanligini ko'rib chiqamiz. Ular moliyaviy bozorlardagi narx harakatlari, hajm va boshqa ma'lumotlarga asoslangan matematik hisob-kitoblardir.

Bu indikatorlar treyderlarga bozor tendensiyalarini aniqlash, narx kuchini o'lchash, volatillik darajalarini baholash va potentsial savdo signallarini topishda yordam beradi. Ular grafiklarda vizual tarzda aks ettirilib, murakkab bozor ma'lumotlarini soddalashtiradi va savdo qarorlarini qabul qilish uchun qimmatli ma'lumotlar bazasini taqdim etadi.

Indikatorlar turlari: Trend, ossillyator va hajm ko'rsatkichlari

Texnik tahlil olamida indikatorlar funksiyasiga ko'ra uchta asosiy guruhga bo'linadi. Ularning har biri bozorni turli burchaklardan tahlil qilishga yordam beradi:

1. Trend indikatorlari: Bozorning umumiy yo'nalishini aniqlaydi. Masalan, Moving Averages (MA) narxning o'rtacha qiymatini hisoblab, trend o'suvchi yoki pasayuvchi ekanligini ko'rsatadi. Ular "trend - sizning do'stingiz" tamoyiliga asoslanadi.

2. Ossillyatorlar: Narxning momentumini va haddan tashqari sotib olingan (overbought) yoki sotilgan (oversold) holatlarini o'lchaydi. RSI va MACD kabi vositalar narxning charchaganini va potensial burilish nuqtalarini ko'rsatadi.

3. Hajm (Volume) ko'rsatkichlari: Bozorga kirayotgan pullar miqdorini aks ettiradi. On-Balance Volume (OBV) kabi indikatorlar narx harakati ortida haqiqiy institutsional qiziqish bor-yo'qligini tasdiqlaydi.

Ushbu vositalarni to'g'ri kombinatsiya qilish (masalan, trendni MA bilan aniqlab, kirishni RSI bilan tasdiqlash) savdo strategiyasining aniqligini sezilarli darajada oshiradi.

Bepul vs Pullik: TradingView va MetaTrader platformalaridagi imkoniyatlar

Treyding olamida "qimmat bo'lsa, yaxshi bo'ladi" degan tushuncha har doim ham o'zini oqlamaydi. Aslida, professional treyderlarning aksariyati standart va ochiq kodli vositalardan foydalanishadi.

Platformalar bo'yicha asosiy farqlar:

• TradingView: Bu platformaning eng katta ustunligi — Community Scripts bo'limidir. Hatto bepul tarif rejasida ham siz dunyo bo'ylab minglab dasturchilar tomonidan yaratilgan va Pine Script tilida yozilgan noyob indikatorlardan foydalanishingiz mumkin.

• MetaTrader (MT4/MT5): Sanoat standarti hisoblangan ushbu platforma o'zining CodeBase kutubxonasi bilan ajralib turadi. Bu yerda minglab bepul robotlar va indikatorlar mavjud bo'lib, ularni to'g'ridan-to'g'ri grafikga o'rnatish mumkin.

Nima uchun bepul indikatorlar ko'pincha yaxshiroq? Pullik indikatorlar ko'pincha bir nechta bepul vositalarning (masalan, RSI va Moving Average) kombinatsiyasi bo'lib, chiroyli dizayn bilan qadoqlangan bo'ladi. Bepul indikatorlarning kodi ochiq bo'lgani uchun, siz ularning ishlash algoritmini tushunishingiz va o'z ehtiyojlaringizga ko'ra optimallashtirishingiz mumkin. Bu esa bozorda "qora quti" (black box) signallariga tayanmasdan, ongli qaror qabul qilish imkonini beradi.

Trend va Momentum Indikatorlari: Bozor Yo'nalishini Aniqlash

Bozor tahlilida narx harakatining asosiy yo'nalishini aniqlash har bir treyder uchun muhim ahamiyatga ega. Oldingi bo'limda bepul indikatorlarning afzalliklari ko'rib chiqilganidan so'ng, endi biz bozor yo'nalishini va uning kuchini aniqlashga yordam beradigan eng samarali vositalarga e'tibor qaratamiz. Trend va momentum indikatorlari treyderlarga narxning umumiy harakatini tushunish, shuningdek, potentsial burilish nuqtalarini yoki trendning davom etishini bashorat qilish imkonini beradi.

Ushbu indikatorlar narx ma'lumotlarini tahlil qilib, bozorning hozirgi holati haqida qimmatli ma'lumotlarni taqdim etadi. Ular yordamida treyderlar o'z savdo qarorlarini yanada asosli qabul qilishlari va bozorning keyingi harakatlari uchun tayyor turishlari mumkin.

Moving Averages (SMA va EMA) — Trendning asosi va dinamik darajalar

Bozor yo'nalishini aniqlashda eng asosiy vositalardan biri bu Harakatlanuvchi O'rtachalar (Moving Averages - MA) hisoblanadi. Ular narx harakatini silliqlash orqali bozor shovqinini kamaytiradi va asosiy trendni aniq ko'rsatadi.

Ikki asosiy turi mavjud:

• Oddiy Harakatlanuvchi O'rtacha (SMA): Ma'lum bir davrdagi (masalan, 50 yoki 200 kunlik) yopilish narxlarining o'rtacha qiymatini hisoblaydi. U narx o'zgarishlariga sekinroq reaksiyaga kirishadi, bu esa uzoq muddatli trendlarni aniqlash uchun idealdir.

• Eksponensial Harakatlanuvchi O'rtacha (EMA): So'nggi narxlarga ko'proq vazn beradi, bu uni narx harakatlariga tezroq javob beradigan qiladi. Qisqa muddatli savdolarda va tezkor signallarni izlashda (masalan, 12 yoki 26 davrlik EMA) ko'proq afzal ko'riladi.

Treyderlar MA'lardan trend yo'nalishini aniqlash, kesishish signallarini izlash (qisqa muddatli MA uzoq muddatli MA'ni kesib o'tganda) va narx uchun dinamik qo'llab-quvvatlash yoki qarshilik darajalarini aniqlash uchun foydalanadilar. Narx MA chizig'idan yuqorida bo'lsa, o'sish trendini, pastda bo'lsa, pasayish trendini bildiradi.

RSI va MACD — Narx kuchini o'lchash va diversifikatsiya signallari

Harakatlanuvchi o'rtachalar trend yo'nalishini aniqlashda muhim bo'lsa-da, bozor kuchini va potentsial burilish nuqtalarini aniqlash uchun momentum indikatorlari zarur. RSI (Relative Strength Index) narx harakatining tezligi va o'zgarishini o'lchaydigan momentum ossillyatoridir. U 0 dan 100 gacha bo'lgan diapazonda harakatlanadi; 70 dan yuqori qiymatlar o'ta sotib olinganlikni, 30 dan past qiymatlar esa o'ta sotilganlikni bildiradi. RSI shuningdek, narx bilan indikator o'rtasidagi diversifikatsiyani aniqlash orqali potentsial trend o'zgarishlari haqida signallar berishi mumkin.

MACD (Moving Average Convergence Divergence) ikki harakatlanuvchi o'rtacha orasidagi munosabatni ko'rsatuvchi trendni kuzatuvchi momentum indikatoridir. U MACD chizig'i, Signal chizig'i va gistogrammadan iborat. MACD chizig'i Signal chizig'ini kesib o'tganda savdo signallari hosil bo'ladi, gistogramma esa momentumning kuchayishi yoki susayishini ko'rsatadi. MACD diversifikatsiyalari ham trendning zaiflashayotganidan dalolat berishi mumkin. Ushbu indikatorlar trend indikatorlari bilan birgalikda ishlatilganda, bozorga kirish va chiqish nuqtalari uchun yanada ishonchli tasdiq beradi.

Volatillik va Hajm: Narxning Tebranish Doirasini Tushunish

Oldingi bo'limlarda biz trend yo'nalishini va narx kuchini aniqlash uchun harakatlanuvchi o'rtachalar, RSI va MACD kabi indikatorlarni ko'rib chiqdik. Biroq, bozorning to'liq manzarasini tushunish uchun narxning qanchalik tez va qaysi diapazonda harakatlanishini, shuningdek, bu harakatlarning qanchalik ishonchli ekanligini bilish muhimdir. Aynan shu yerda volatillik va hajm indikatorlari yordamga keladi.

Volatillik indikatorlari narxning tebranish doirasini o'lchaydi, bu esa potentsial portlash nuqtalarini yoki konsolidatsiya davrlarini aniqlashga yordam beradi. Hajm indikatorlari esa narx harakatining ortidagi "yonilg'i"ni ko'rsatib, trendlarning kuchini tasdiqlaydi yoki ularning zaiflashayotganini signal beradi. Ushbu bo'limda biz ushbu muhim jihatlarni tahlil qilish uchun eng samarali bepul vositalarni ko'rib chiqamiz.

Bollinger Bands va ATR: Portlash nuqtalarini bashorat qilish

Volatillikni o'lchash va narxning potentsial portlash nuqtalarini aniqlashda Bollinger Bands va Average True Range (ATR) indikatorlari muhim rol o'ynaydi. Bollinger Bands uchta chiziqdan iborat: o'rta chiziq (odatda 20 davrli oddiy harakatlanuvchi o'rtacha) va undan yuqori hamda pastki standart og'ish chiziqlari. Bu chiziqlar narxning o'rtacha harakatini va uning atrofidagi volatillikni ko'rsatadi. Chiziqlar bir-biriga yaqinlashganda (siqilganda), bu bozorning tinch holatini va yaqinlashib kelayotgan narx portlashini (breakout) ko'rsatishi mumkin.

Average True Range (ATR) esa narxning o'rtacha kunlik tebranish diapazonini o'lchaydi. U trend yo'nalishidan qat'i nazar, volatillik darajasini aniq ko'rsatadi. ATR qiymati past bo'lsa, bu narx harakatining sustligini va potentsial kuchli harakatdan oldingi konsolidatsiyani anglatishi mumkin. Ikkala indikator ham narxning "portlash nuqtalari"ni, ya'ni kuchli trend harakatlari boshlanishidan oldingi tinchlik davrlarini aniqlashda samarali. Bollinger Bands siqilishi va ATRning past qiymatlari birgalikda kuchli signal beradi.

On-Balance Volume (OBV): Bozorga kirayotgan pullarni kuzatish

Narx harakati faqatgina "nima" sodir bo'layotganini ko'rsatsa, On-Balance Volume (OBV) indikatori "nima uchun" sodir bo'layotganini tushuntiradi. Bu vosita savdo hajmini narx o'zgarishi bilan bog'laydi va bozordagi "aqlli pullar" (smart money) oqimini kuzatish imkonini beradi. OBVning asosiy falsafasi shundaki, hajm har doim narxdan oldinda yuradi.

OBV indikatoridan foydalanishda quyidagi holatlarga e'tibor bering:

• Trendni tasdiqlash: Agar narx ham, OBV ham yuqoriga qarab harakatlansa, bu kuchli va sog'lom trenddan dalolat beradi.

• Divergensiya (Tafovut): Agar narx yangi cho'qqilarni zabt etayotgan bo'lsa-yu, lekin OBV pasayishni boshlasa, bu trendning kuchi tugayotganini va tez orada narx pastga qarab burilishi mumkinligini anglatadi.

• Yashirin yig'ish (Accumulation): Narx bir joyda depsinib turgan (flat) vaqtda OBVning o'sishi yirik o'yinchilar aktivni sotib olayotganini bildiradi.

Ushbu indikator TradingView va MetaTrader platformalarida mutlaqo bepul bo'lib, u ayniqsa kriptovalyuta va fond bozorlarida hajmni tahlil qilish uchun eng ishonchli vositalardan biri hisoblanadi.

TradingView Hamjamiyatining Eng Yaxshi Bepul Skriptlari

Oldingi bo'limlarda biz an'anaviy texnik indikatorlarning asosiy turlari va ularning bozor tahlilidagi ahamiyatini ko'rib chiqdik. Endi esa, TradingView platformasining noyob imkoniyatlaridan biri – uning faol hamjamiyati tomonidan yaratilgan bepul skriptlarga e'tibor qaratamiz. Bu skriptlar ko'pincha standart indikatorlarning cheklovlarini bartaraf etishga yoki yangi, innovatsion tahlil usullarini taklif qilishga qaratilgan.

TradingView'ning Pine Script tili yordamida minglab treyderlar o'zlarining g'oyalarini kodga aylantirib, ularni boshqa foydalanuvchilar bilan bepul baham ko'rishadi. Bu esa bizga bozor dinamikasini yanada chuqurroq tushunishga yordam beradigan noyob va samarali vositalar to'plamini taqdim etadi. Ushbu bo'limda biz TradingView hamjamiyatining eng mashhur va amaliy ahamiyatga ega bo'lgan bir nechta bepul skriptlarini ko'rib chiqamiz.

Squeeze Momentum Indicator (LazyBear) — Konsolidatsiyadan keyingi harakat

TradingView hamjamiyatining eng mashhur va ko'p yuklab olingan skriptlaridan biri — Squeeze Momentum Indicator (LazyBear). Ushbu vosita bozorning "siqilish" (squeeze) holatini, ya'ni past volatillik davrini aniqlash va undan keyingi kuchli narx portlashini (breakout) bashorat qilish uchun mo'ljallangan.

Indikatorning ishlash prinsipi ikki muhim texnik vositaning o'zaro bog'liqligiga asoslanadi:

• Bollinger Bands (BB): Narxning standart og'ishini va tebranish doirasini o'lchaydi.

• Keltner Channels (KC): O'rtacha haqiqiy diapazon (ATR) asosida trend kanallarini belgilaydi.

Indikator signallarini o'qish:

1. Squeeze (Siqilish): Grafikning nol chizig'idagi nuqtalar qora rangga kirsa, bu Bollinger Bands Keltner kanali ichiga kirganini anglatadi. Bu bozor konsolidatsiyada ekanligini va tez orada kuchli harakat boshlanishini bildiradi.

2. Release (Portlash): Nuqtalar yashil rangga o'zgarganda, siqilish tugaydi va narx bir tomonga qarab jadal harakat boshlaydi.

3. Momentum Gistogrammasi: Ustunlar rangining yorqinlashishi trend kuchayayotganini, xiralashishi esa momentum pasayayotganini ko'rsatadi.

Bu indikator ayniqsa "flat" holatidan chiqishda juda samarali bo'lib, treyderga bozorga kirish uchun eng maqbul vaqtni aniqlashda yordam beradi.

WaveTrend Oscillator — Murakkab savdo signallarini soddalashtirish

WaveTrend Oscillator (LazyBear tomonidan yaratilgan) — bu TradingView hamjamiyatidagi eng mashhur momentum indikatorlaridan biri bo'lib, u murakkab bozor tebranishlarini tushunarli signallarga aylantiradi. Ushbu vosita narxning o'rtacha qiymatdan og'ishini hisoblab, trendning kuchi va yo'nalishini aniqlashga yordam beradi. U asosan oddiy harakatlanuvchi o'rtacha (SMA) va o'rtacha haqiqiy diapazon (ATR) hisob-kitoblariga tayanadi.

Indikatorning asosiy afzalliklari va ishlash tamoyillari:

• Vizual signallar: Grafikda paydo bo'ladigan yashil va qizil nuqtalar mos ravishda sotib olish va sotish uchun potensial nuqtalarni ko'rsatadi.

• Haddan tashqari sotib olingan va sotilgan hududlar: Narx ekstremal darajalarga (odatda +60 va -60) yetganda, indikator trendning charchaganini va qaytishi mumkinligini bildiradi.

• Divergensiya tahlili: Narx yangi cho'qqini zabt etsa-yu, WaveTrend pastroq cho'qqini ko'rsatsa, bu kuchli burilish signali (divergensiya) hisoblanadi.

WaveTrend nafaqat trend yo'nalishini, balki bozorning dinamik o'zgarishlarini ham aniq ko'rsatadi. Bu uni ham skalpirlar, ham uzoq muddatli treyderlar uchun ajralmas vositaga aylantiradi. Uning soddaligi murakkab matematik modellarni vizual qulaylik bilan birlashtirishida namoyon bo'ladi.

Professional Strategiya Yaratish: Indikatorlarni Birlashtirish

Oldingi bo'limlarda biz turli xil bepul treyding indikatorlarini, jumladan WaveTrend Oscillator kabi vositalarni alohida-alohida ko'rib chiqdik. Har bir indikator bozorning ma'lum bir jihatini tahlil qilishda qimmatli ma'lumot beradi. Biroq, barqaror va ishonchli savdo strategiyasini yaratish uchun bir nechta indikatorlarni oqilona birlashtirish muhimdir.

Bu bo'limda biz indikatorlarni qanday qilib samarali tarzda bir butun strategiyaga integratsiya qilishni o'rganamiz. Maqsadimiz – noto'g'ri signallarni filtrlash va bozor shovqinini kamaytirish orqali savdo qarorlarining aniqligini oshirishdir. Shuningdek, biz risklarni boshqarishning asosiy tamoyillarini va indikatorlarga haddan tashqari bog'lanib qolmaslik muhimligini muhokama qilamiz.

Filtrlash qoidalari: Qanday qilib noto'g'ri signallardan qochish mumkin

Indikatorlarni birlashtirish orqali strategiya yaratishda, noto'g'ri signallardan qochish savdo samaradorligini oshirishning muhim qismidir. Har bir indikator o'ziga xos ma'lumotni taqdim etsa-da, ularning har biri yolg'on signallar berishi mumkin. Shuning uchun, signallarni filtrlash uchun aniq qoidalar ishlab chiqish zarur.

Asosiy filtrlash qoidalari:

• Bir nechta tasdiqlash: Hech qachon bitta indikator signaliga tayanmang. Masalan, uzoq pozitsiyaga kirish uchun narx 50 kunlik EMA dan yuqori bo'lishi, RSI 50 dan yuqori bo'lishi va MACD histogrammasi o'sishni ko'rsatishi kerak. Bu bir nechta indikatorning bir xil yo'nalishni tasdiqlashini anglatadi.

• Vaqt oralig'ini filtrlash: Kichik vaqt oralig'idagi signallarni yuqori vaqt oralig'idagi trend bilan tasdiqlang. Agar kunlik grafikda trend yuqoriga bo'lsa, 1 soatlik grafikdagi faqat sotib olish signallarini ko'rib chiqing. Bu umumiy bozor yo'nalishiga qarshi savdo qilishdan saqlaydi.

• Bozor konteksti: Indikator signallarini bozorning umumiy holati, yangiliklar va iqtisodiy ma'lumotlar bilan solishtiring. Muhim yangiliklar e'lon qilinadigan paytda indikatorlar noto'g'ri signallar berishi mumkin.

• Hajm tahlili: Hajm indikatorlari (masalan, OBV) narx harakatini tasdiqlash uchun juda foydali. Agar narx ko'tarilayotgan bo'lsa, lekin hajm kamayayotgan bo'lsa, bu trendning zaiflashayotganidan dalolat berishi mumkin.

Bu qoidalar sizga yanada ishonchli savdo qarorlari qabul qilishga yordam beradi va keraksiz yo'qotishlarni kamaytiradi.

Risklarni boshqarish va indikatorlarga haddan tashqari bog'lanib qolmaslik

Oldingi bo'limda signallarni filtrlash qoidalarini ko'rib chiqqanimizdan so'ng, endi risklarni samarali boshqarish va indikatorlarga haddan tashqari bog'lanib qolmaslikning muhimligini tushunishimiz kerak. Hatto eng yaxshi indikatorlar ham bozorning barcha harakatlarini oldindan aytib bera olmaydi va noto'g'ri signallar berishi mumkin.

Risklarni Boshqarishning Asosiy Tamoyillari:

• Pozitsiya Hajmini Boshqarish: Har bir savdoda umumiy kapitalingizning ma'lum bir foizidan (masalan, 1-2%) ko'proq xavf qilmaslik. Bu bitta muvaffaqiyatsiz savdo sizning hisobingizga jiddiy zarar yetkazishining oldini oladi.

• Stop-Loss Buyruqlaridan Foydalanish: Har bir savdo uchun aniq stop-loss darajasini belgilash. ATR (Average True Range) kabi volatillik indikatorlari yordamida stop-lossni oqilona joylashtirish mumkin, bu bozorning joriy o'zgaruvchanligini hisobga oladi.

• Diversifikatsiya: Bitta aktivga yoki strategiyaga haddan tashqari bog'lanib qolmaslik. Turli bozorlarda va turli strategiyalar bilan ishlash risklarni kamaytiradi.

Indikatorlarga Haddan Tashqari Bog'lanib Qolmaslik:

Indikatorlar faqatgina yordamchi vositalardir, ular bozorning to'liq rasmini bermaydi. Ularga ko'r-ko'rona ishonish xavfli bo'lishi mumkin.

• Bozor Kontekstini Tushunish: Indikator signallarini fundamental tahlil, makroiqtisodiy yangiliklar va umumiy bozor kayfiyati bilan birga baholash.

• Indikator Cheklovlarini Bilish: Ko'pgina indikatorlar kechikuvchi (lagging) xususiyatga ega va o'zgaruvchan bozor sharoitlarida (masalan, yonma-yon harakatlanishda) noto'g'ri signallar berishi mumkin.

• Tanqidiy Fikrlash: Har doim indikator signallarini shaxsiy tahlilingiz va tajribangiz bilan solishtiring. O'zingizning savdo rejangizga sodiq qoling va hissiyotlarga berilmang.

Faqatgina indikatorlarga tayanib savdo qilish o'rniga, ularni o'z strategiyangizning bir qismi sifatida ishlatish muhimdir. Bu sizga uzoq muddatli muvaffaqiyatga erishishga yordam beradi.

Xulosa: To'g'ri tanlangan indikatorlar — barqaror daromad garovi

Xulosa qilib aytganda, bepul treyding indikatorlari — bu shunchaki grafikdagi chiziqlar emas, balki bozor psixologiyasini tushunish uchun kuchli matematik filtrlardir. Ushbu maqolada ko'rib chiqilgan RSI, MACD, Moving Averages va TradingView hamjamiyatining Squeeze Momentum kabi skriptlari professional darajadagi savdo tizimini qurish uchun to'liq yetarli. Ko'pincha pullik indikatorlar bepul algoritmlarning chiroyli qadoqlangan ko'rinishi bo'lib, ular sizga kafolatlangan foyda va'da qilmaydi.

Barqaror daromadga erishish uchun quyidagi tamoyillarga amal qilish tavsiya etiladi:

• Soddalikni saqlang: Grafikni o'nlab indikatorlar bilan to'ldirmang. Bir-birini to'ldiruvchi 2-3 ta vosita (masalan, trendni aniqlash uchun EMA va momentum uchun RSI) tahlilni aniqroq qiladi.

• Tizimli yondashuv: Indikator signalini har doim narx harakati (Price Action) va risk-menejment qoidalari bilan tasdiqlang.

• Backtesting: Har qanday bepul vositani real savdoda qo'llashdan oldin, uning samaradorligini tarixiy ma'lumotlarda sinab ko'ring.

To'g'ri tanlangan indikatorlar to'plami va intizomli yondashuv — bu moliya bozorlarida uzoq muddatli muvaffaqiyat garovidir. Bepul vositalardan unumli foydalaning va o'z strategiyangizni doimiy ravishda takomillashtirib boring.