Jessi Livermor: Uoll-stritning eng buyuk spekulyatorining yuksalishi va qulashi

“Uoll-stritda yangi narsa yoʻq. Boʻlishi ham mumkin emas, chunki chayqovchilik dunyo yoshidek eski’. Fond bozorida bugun nima sodir boʻlmasin ilgari ham sodir boʻlgan va yana sodir boʻladi” Edvin Lefevr - “Fond operatori xotiralari”

Jessi Loriston Livermor, barcha davrlarning eng mashhur fond bozorining spekulyatorlaridan biri, 1877-yil 26-iyulda Massachusets shtatining Shrusberi shahrida tugʻilgan.

Koʻpincha "Yigit Plunger" yoki "Uoll-stritning Buyuk ayigʻi" deb nomlangan Livermor, bozorning koʻtarilishidan ham, qulashidan ham foydalanish qobiliyati bilan mashhur shaxsga aylandi. Uning hayoti, u oʻzlashtirgan bozorlar kabi notinch, gʻayrioddiy muvaffaqiyatlar, ajoyib yoʻqotishlar va yakuniy, shaxsiy fojia bilan belgilandi.

Erta hayot va savdo bilan tanishish

Livermor 14 yoshida otasi uning uchun tayyorlagan qishloq hayotidan qochib, uydan ketdi. U oʻzining savdo faoliyatini Boston brokerlik uyida doska yigit sifatida boshladi, doskadagi fond narxlarini yangilab turdi. 

Yoshligidan fond harakatlariga duchor boʻlish uning savdoga qiziqishini uygʻotdi va u "tiker"ni tinglab narxlar shakllari va tendensiyalarini oʻrganishga majbur boʻldi.

U 15 yoshga toʻlguncha, "bucket shop"da oʻzining birinchi savdosini amalga oshirish uchun yetarli pul yigʻdi, bu pul tikish zalining bir turi boʻlib, mijozlar aksiyalarga egalik qilmasdan fondlar boʻyicha chayqovchilik qilishlari mumkin edi. 

Bir yillik puxta kuzatuvlariga tayanib, Livermor tezda ozgina foydani bir necha ming dollarga aylantirdi. Ushbu muvaffaqiyat uning karyerasiga asos soldi va yigirma yoshga toʻlguncha, u spekulyatsiya orqali katta boylik toʻpladi.

Ayyor taxminlar va afsonaviy savdolar

Eng yaxshilardan biri boʻlgani uchun, ba'zan u eng yomonlar qatorida ham edi. Shunday qilib, Livermorning faoliyati aql bovar qilmaydigan foyda va halokatli yoʻqotishlar bilan tavsiflandi. Uning dastlabki muvaffaqiyatlari moliyaviy qulashlar bilan kuzatildi, ammo uning chidamliligi va moslashishga tayyorligi unga bir necha marta tiklanishga imkon berdi.

Livermorning eng afsonaviy savdolaridan biri 1907-yilgi vahima paytida sodir boʻldi, u bozor psixologiyasini tushunishi va olomonga qarshi tikish qobiliyati tufayli oʻsha yildagi bozor qulashi paytida qisqa muddatli sotish orqali boylik orttirdi.

Kuchli bankir J.P. Morgan hatto Livermordan qisqa muddatli sotishni toʻxtatishni soʻragan, chunki bu inqirozni yomonlashtirishi mumkin deb qoʻrqqan!

Uning eng katta gʻalabasi esa 1929-yilda, mashhur Uoll-strit inqirozi paytida sodir boʻldi. Asossiz eyforiya va bozorning haddan tashqari baholanishi belgilarini sezib, u bozorni qisqartirishga qaror qildi. Buyuk Depressiya boshlanganida, Livermorning qisqa pozitsiyalari unga taxminan 100 million dollar (bugungi kunda 1.7 milliard dollarga teng) daromad keltirdi va uni oʻsha paytda Amerikaning eng badavlat kishilaridan biriga aylantirdi. 

Savdo falsafasi va strategiyasi

Jessi Livermorning savdoga yondashuvi asosan narx harakatini oʻrganish va bozor psixologiyasini tushunishga asoslangan edi. U vaqtni toʻgʻri belgilash va sabr-toqatning muhimligiga ishondi, buni uning mashhur soʻzlaridan biri orqali tushunish mumkin:

“Menga hech qachon mening oʻylashim katta pul olib kelmagan. Har doim mening oʻtirishim olib kelgan. Tushunyapsizmi? Mening mahkam oʻtirishim!”

Uning asosiy savdo prinsiplaridan ba'zilari quyidagilarni oʻz ichiga olgan:

1. Trendga rioya qilish. Livermor trendga rioya qilishga ishondi. U pulini kiritishdan oldin bozor koʻtarilayotgani yoki tushayotgani haqida aniq signallarni kutardi. Shundan soʻng, u toʻliq tugaguncha trend bilan harakat qildi.
2. Yutqazuvchilarni kesish. Bir marta Jessi Livermor mashhur tarzda shunday degan: “Fond bozori hech qachon xato qilmaydi; sizning fikringiz koʻpincha xato qiladi.” Bu prinsip unga savdolar unga qarshi chiqqanda zararni cheklashga imkon berdi, hisobining faqat kichik bir qismini xavf ostiga qoʻydi. Darhaqiqat, "xatar boshqaruvi" ham shundan iborat.
3. Gʻoliblarga qoʻshish. Livermor hech qachon savdolarda "hamma narsani" xavf ostiga qoʻymagan. Aksincha, u oʻzining gʻoliblariga qoʻshib, shu bilan xavfni erta minimallashtirdi va tendensiyalar rivojlanganda foydani maksimal darajada oshirdi.
4. Tayanch nuqtasi strategiyasi. Uning asosiy texnikasi bozordagi tayanch nuqtalarini, ya'ni narxlar yuqoriga yoki pastga tushadigan joylarni aniqlash edi. Livermor bu nuqtalarni tanib olish treyderlarga eng qulay daqiqalarda kirishga imkon beradi deb hisoblardi.
5. Aqliy intizom. Boshqa narsalardan koʻra koʻproq Livermor savdoda hissiyotlarni nazorat qilish muhimligini taʼkidladi. Uning fikricha, qoʻrquv va ochkoʻzlik har qanday treyder uchun eng halokatli ikki kuchdir va ularni oʻzlashtirish muvaffaqiyat garovi edi.

Halokatli yoʻqotishlar va fojiali yakun

Bozordagi muvaffaqiyatlariga qaramay, Livermorning shaxsiy hayoti qiyinchiliklar bilan toʻla edi. Oxiriga kelib, uning boyliklari tezda yoʻqola boshladi. 1929-yilgi inqirozdan soʻng, Livermor oʻz boyligining katta qismini bir qator muvaffaqiyatsiz sarmoyalar va spekulyativ sarguzashtlar natijasida yoʻqotdi. Uning hayoti boylik va vayronagarchiliklarning rolikli togʻi edi va uning ulkan yutuqlari koʻpincha ulkan yoʻqotishlar bilan kuzatilib, hatto buyuk investorlar ham ba'zan ochkoʻzlik va qoʻrquvlarini nazorat qila olmasligini koʻrsatdi. Nihoyat, u 1934-yilda uchinchi marta, oxirgi marta bankrotlikka ariza berdi.

Livermorning shaxsiy munosabatlari ham uning yakuniy halokatida muhim rol oʻynadi. U uch marta uylangan va nikohlarida koʻp qiyinchiliklarni boshdan kechirgan, jumladan, uning xiyonati, xotinining ichish muammolari va oʻgʻlining yoʻqolishi. Uning oʻzgaruvchan shaxsiyati, oxirgi ajralish bosimlari bilan birgalikda, ehtimol, yakuniy, ogʻir zarba boʻlgan.

Afsuski, 1940-yil 28-noyabrda, 63 yoshida, Jessi Livermor Nyu-Yorkdagi Sherry-Netherland mehmonxonasida oʻz joniga qasd qildi. Uning oʻz joniga qasd qilish haqidagi maktubida depressiya bilan doimiy kurashi qayd etilgan boʻlib, bu uning bozor dahosi boʻlishiga qaramay, shaxsiy muammolari oxir-oqibat uni yengib chiqqanligini eslatib turadi.

Meros va ta'sir

Jessi Livermor moliyaviy dunyoda eng koʻp oʻrganiladigan va hurmatga sazovor shaxslaridan biri boʻlib qolmoqda, chunki uning hayoti fond bozoridagi gʻalaba va falokat oʻrtasidagi ingichka chiziq haqida hikoyaga aylandi, bu spekulyatsiyaning mukofotlarini va xavflarini koʻrsatib beradi.

Uning sayohati, Edvin Lefevrning “Fond operatori xotiralari” (1923) investitsiya klassikasida tasvirlangan boʻlib, bugungi kungacha treyderlarga ilhom berishda davom etmoqda. Ushbu kitobda biz afsonaviy Livermorning alter egosi yosh Lourens Livingstonning bosqichma-bosqich muvaffaqiyat hikoyasini kuzatamiz.

Nihoyat, Jessi Livermor nafaqat oʻzining ulkan muvaffaqiyatlari va fojiali yakuni bilan, balki bozorlarni chuqur tushunishi bilan ham yodda qolgan. Uning hayoti shuni koʻrsatadiki, savdoni oʻzlashtirish raqamlarni tushunish kabi hissiyotlarni boshqarish ham muhimdir.

Bizni quyidagi sahifalarda kuzatib boring: Telegram, Instagram va Facebook orqali Headway yangiliklarini tezda oling.