Bozordagi haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlar texnik tahlilda qo‘llaniladigan atamalardir. Ular savdo aktivining narxi o‘zining adolatli deb hisoblangan qiymatidan sezilarli darajada chetga chiqqan va unda burilish yoki korreksiya yuz berishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarni tavsiflaydi.
Qachon haddan tashqari sotib olingan va qachon haddan tashqari sotilgan bo‘ladi?
Aktivning narxi keskin va tez ko‘tarilganda, u haddan tashqari sotib olingan deb hisoblanadi. Bu xarid bosimining haddan tashqari kuchayganini ko‘rsatishi mumkin. Aktivda narxning ortga chekinishi yoki konsolidatsiya davri kutilayotgan bo‘lishi mumkin.
Boshqa tomondan, aktivning narxi keskin va tez pasayganda, u haddan tashqari sotilgan deb hisoblanadi. Bunday harakat sotuv bosimining haddan tashqari kuchayganini ko‘rsatishi mumkin. Bu aktivda narxning qayta ko‘tarilishi yoki konsolidatsiya davri kutilayotganini anglatadi.
Bozordagi ushbu holatlarni qanday aniqlash mumkin?
Haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlarni aniqlash uchun biz ko‘pincha texnik indikatorlardan foydalanamiz. Eng ko‘p qo‘llaniladigan indikatorlardan biri bu Nisbiy kuch indeksidir (RSI). RSI — bu narx harakatlarining tezligi va o‘zgarishini o‘lchaydigan impuls ossillyatoridir. U 0 dan 100 gacha bo‘lgan oraliqda harakatlanadi. 70 dan yuqori ko‘rsatkichlar haddan tashqari sotib olingan holatni, 30 dan past ko‘rsatkichlar esa haddan tashqari sotilgan holatni bildiradi.
Masalan:
Oltin savdosini ko‘rib chiqaylik. Aytaylik, oltin narxi ma’lum bir vaqt davomida barqaror o‘sib, yangi eng yuqori darajaga yetdi. Agar oltin bo‘yicha RSI 80 yoki undan yuqoriga yetsa, bu oltin haddan tashqari sotib olingan bo‘lishi va xarid bosimi haddan tashqari oshib ketgan bo‘lishi mumkinligini anglatadi. Bu oltin narxi pasayishi yoki yon tomonga harakatlanishi mumkin bo‘lgan konsolidatsiya davri yoxud ehtimoliy burilishni ko‘rsatishi mumkin.
Aksincha, agar oltin narxi pasayib, yangi eng past darajaga yetsa va RSI 20 yoki undan pastga tushsa, bu oltin haddan tashqari sotilgan bo‘lishi va sotuv bosimi haddan tashqari kuchaygan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Bu oltin narxi ko‘tarilishi yoki yon tomonga harakatlanishi mumkin bo‘lgan konsolidatsiya davri yoxud ehtimoliy tiklanishni ko‘rsatishi mumkin.
Boshqa foydali indikatorlar
Nisbiy kuch indeksidan (RSI) tashqari, haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlarni aniqlash uchun foydalanishingiz mumkin bo‘lgan bir nechta boshqa texnik indikatorlar ham mavjud. Quyida tez-tez qo‘llaniladigan bir nechta indikatorlar keltirilgan:
Stoxastik ossillyator aktivning yopilish narxini ma’lum bir davrdagi narxlar diapazoni bilan taqqoslaydi. U 0 dan 100 gacha bo‘lgan ko‘rsatkichlarni beradi: 80 dan yuqori qiymatlar haddan tashqari sotib olingan holatni, 20 dan past qiymatlar esa haddan tashqari sotilgan holatni bildiradi.
Tovarlar kanali indeksi (CCI) aktiv narxidagi davriy trendlarni aniqlash uchun ishlatiladi. U joriy narxning ma’lum bir davrdagi o‘rtacha narxidan og‘ishini o‘lchaydi. +100 dan yuqori ko‘rsatkichlar haddan tashqari sotib olingan holatni, -100 dan past ko‘rsatkichlar esa haddan tashqari sotilgan holatni anglatadi.
Moving Average Convergence Divergence (MACD) — trendga ergashuvchi impuls indikatori bo‘lib, ikkita chiziq va gistogrammadan iborat. Treyderlar ehtimoliy haddan tashqari sotib olingan yoki haddan tashqari sotilgan holatlarni aniqlash uchun ko‘pincha MACD chiziqlari va narx grafigi o‘rtasidagi divergensiyalarni qidiradilar.
Bollinger chiziqlari — harakatlanuvchi o‘rtacha qiymat hamda undan standart og‘ishlarni ifodalovchi yuqori/quyi chiziqlardan iborat bo‘lgan o‘zgaruvchanlik indikatorlaridir. Narx yuqori chiziqqa yaqinlashganda, bu haddan tashqari sotib olingan holatni, pastki chiziq yaqinidagi narxlar esa haddan tashqari sotilgan holatni ko‘rsatishi mumkin.
Williams %R — ma’lum bir davrdagi eng yuqori va eng past narxlar diapazoniga nisbatan yopilish narxining darajasini o‘lchaydigan impuls ossillyatoridir. -20 dan yuqori qiymatlar haddan tashqari sotib olingan holatni, -80 dan past qiymatlar esa haddan tashqari sotilgan holatni anglatadi.
Haddan tashqari sotib olingan va sotilgan holatlarni qanday topish mumkin?
Haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlarni topish uchun treyderlar ko‘pincha narx harakati va boshqa omillarga asoslangan signallarni taqdim etuvchi texnik indikatorlardan foydalanadilar. Haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlarni aniqlashga umumiy yondashuv quyidagicha:
- Texnik indikatorni tanlang.
- Indikator ko‘rsatkichlarini tahlil qiling. Tanlangan indikatorni o‘zingiz savdo qilayotgan aktivning narx grafigiga qo‘llang. Indikator belgilab bergan aniq haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan darajalariga e’tibor qaratgan holda, vaqt o‘tishi bilan uning ko‘rsatkichlarini kuzatib boring.
- Tasdiqlarni qidiring. Indikator tomonidan aniqlangan haddan tashqari sotib olingan yoki haddan tashqari sotilgan holatlarni tasdiqlash uchun qo‘shimcha omillarni ko‘rib chiqing. Bunga narx trendi, hajm ko‘rsatkichlari, qo‘llab-quvvatlash/qarshilik darajalari yoki boshqa texnik tahlil vositalarini tahlil qilish kirishi mumkin. Maqsad — haddan tashqari sotib olingan yoki haddan tashqari sotilgan ssenariysi ehtimolini oshiruvchi va bir-biriga mos keluvchi bir nechta signallarni topishdir.
- Ehtiyotkorlik ko‘rsating va boshqa omillarni inobatga oling. Haddan tashqari sotib olingan va haddan tashqari sotilgan holatlar qimmatli ma’lumotlarni taqdim etsa-da, bozorlar bu holatlarda uzoq vaqt qolishi mumkinligini yodda tutish muhimdir. Haddan tashqari sotib olingan yoki haddan tashqari sotilganiga qaramay, narxlar ko‘tarilishda yoki tushishda davom etishi mumkin.
- Mashq qiling va takomillashtiring. Har qanday savdo strategiyasida bo‘lgani kabi, yondashuvingiz samaradorligini baholash uchun uni tarixiy ma’lumotlardan foydalangan holda amalda sinab ko‘ring va test qiling.
Texnik indikatorlar shunchaki vositadir. Ularning signallarini kengroq bozor kontekstida talqin qilish muhim. Puxta o‘ylangan savdo qarorlarini qabul qilish uchun texnik tahlilni fundamental tahlil bilan birlashtiring hamda tegishli yangiliklar va voqealardan xabardor bo‘lib turing.
Headway yangiliklaridan tezkorlik bilan xabardor bo‘lish uchun bizni Telegram, Instagram va Facebookda kuzatib boring.
