Ba'zi treyderlar uchun risk-menejment keraksizdek tuyuladi. Aslida esa, risk-menejment bo‘yicha bir nechta yaxshi maslahatlar sizga ko‘p pulni tejab qolishga yordam berishi mumkin. Headway ekspertlari sizning savdo yondashuvingizni yaxshilaydigan va bozorlarda ongli ravishda harakat qilishga yordam beradigan asosiy tamoyillar bilan bo‘lishadi.
1-qoida. Har doim Stop-Loss orderidan foydalaning
Bu savdodagi asosiy qoidalardan biridir: “Har doim stoplar bilan savdo qiling.” Aslida, barcha turdagi orderlar orasida Stop-Loss orderi eng muhimidir.
Stop-Loss orderi — sizning asosiy himoya chizig‘ingizdir. Hech kim bozorni har doim to‘g‘ri bashorat qila olmaydi. Uni tahlil qilish uchun barcha kuchingizni sarflasangiz ham, narx harakati sizga qarshi yo‘nalishda ketishiga sabab bo‘ladigan biror narsa yuz berishi mumkin. Narx sizga qarshi harakatlangan har bir punkt sayin zararga uchrashni boshlaysiz. Bu har qanday yuqori volatillikka ega bozorda kutiladigan holatdir.
Stop-Loss orderi zararlaringiz sezilarli darajada oshib ketishidan oldin bitimni yopadi. Bitimga kirishdan oldin Stop-Loss orderini o‘rnatish professional treyderlarning xususiyatlaridan biridir. Valyuta narxi harakatini tahlil qilgandan so‘ng, professional treyder zarar holatida bitim yopiladigan nuqtani oldindan belgilab oladi.
2-qoida: Bitta bitimda hisobingizning 5%idan ortig‘ini yo‘qotmang
Bitta bitimda yo‘qotishingiz mumkin bo‘lgan summa umumiy hisob balansingizning 5%idan oshmasligini ta'minlash muhimdir. Masalan, agar hisobingizda $10 000 bo‘lsa va bitimga kirishga qaror qilsangiz, $500 dan ortiq zarar ko‘rmaslik uchun bitimdan chiqish narxini hisoblab chiqishingiz kerak bo‘ladi.
Aytaylik, narx tez orada ko‘tarilishini kutib, 1.2900 narxda 1 lot GBPUSD sotib oldingiz. Bunday holatda, ehtimoliy zararingizni $500 yoki hisob balansingizning 5%i bilan cheklash uchun 1.2850 darajasiga Stop-Loss orderini o‘rnatasiz.
Biroq, agar siz 2 lot sotib olgan bo‘lsangiz va narx 1.2850 ga yetsa, zararingiz $1000 yoki hisob balansingizning 10%ini tashkil qiladi. Bunday holatda sizda ikkita variant bor: Stop-Loss orderini kirish nuqtasiga yaqinroq ko‘chirish (masalan, 1.2875 ga) yoki faqat 1 lot sotib olish.
3-qoida: Trendga qarshi savdo qilmang
Moliyaviy bozorlarni tahlil qilishdagi asosiy qoida — trendga ergashishdir. Bu muvaffaqiyatga erishishda muhim omildir.
Ushbu qoidaga rioya qilish uchun narx harakatining umumiy trendiga qarshi bitimlarga kirmang. Maqsadingiz — aktivning (masalan, valyutaning) narx harakati umumiy yo‘nalishini aniqlashdir. Narx yuqoriga yoki pastga yo‘nalganini yoxud nisbatan barqaror qolayotganini aniqlang. Trendni aniqlaganingizdan so‘ng, har doim unga qarshi emas, balki uning yo‘nalishi bo‘yicha bitimlarga kiring.
Narx trendi yuqoriga yo‘nalgan bo‘lsa, valyutani sotib oluvchi bo‘ling. Narx trendi pastga yo‘nalgan bo‘lsa, valyutani sotuvchi bo‘ling. Ushbu qoidaga amal qilish zararlilarga qaraganda ko‘proq muvaffaqiyatli bitimlarga olib kelishi mumkin.
Agar narx trendi yonlama bo‘lsa, valyuta bilan savdo qilmang — uning trendi yuqoriga yoki pastga yo‘nalganini aniqlay olmaysiz. Buning o‘rniga, narx harakati yo‘nalishi yuqoriga yoki pastga harakatlana boshlaguncha kuting. Yonlama trend bozor noaniq ekanligini hamda taklif talabga teng ekanligini ko‘rsatadi. Bu holat odatda uzoq davom etmaydi va bozor tez orada valyuta narxi harakati yo‘nalishini belgilab oladi.
4-qoida: Kirish va chiqish nuqtalari uchun his-tuyg‘ularga emas, tahlilga tayaning
Haqiqiy savdoni boshlashdan oldin, demo hisobida sinovdan o‘tgan ishonchli tahlil usulidan foydalanish juda muhimdir. Intuitsiyaga ishonish faqat ketma-ket zararlarga olib keladi, hatto bu intuitsiya ba'zan to‘g‘ri chiqsa ham.
Treyderlar ko‘pincha bitimga kirishdan oldin va kirish jarayonida psixologik ta'sirlar qurboniga aylanadilar. Treyderlar duch keladigan eng asosiy hissiy to‘siqlar — bu qo‘rquv va ochko‘zlik bo‘lib, ular savdodagi muvaffaqiyatga jiddiy putur yetkazishi mumkin.
Ochko‘zlik treyderning avval oqilona bozor tahlilini o‘tkazmasdan, hissiyotlarga berilib savdo qilishiga sabab bo‘lishi mumkin, qo‘rquv esa grafik tahlili kirish qarori to‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib tursa ham, treyderga bitimga kirishga xalaqit berishi mumkin. Bundan tashqari, zararlar ortib ketishidan qo‘rqish tahlil chiqish zarurligini ko‘rsatmasa ham, treyderni bitimni vaqtidan oldin zarar bilan yopishga undashi mumkin.
Grafikning texnik tahlili narx trendini tasdiqlasa va valyuta o‘sishini ko‘rsangiz, uni sotib oling. Agar uning tushishini ko‘rsangiz, bu haqdagi “his-tuyg‘ularingiz”dan qat'i nazar, uni soting.
Bitimda bo‘lganingizda indikatorlar narx harakati qarama-qarshi tomonga siljiy boshlaganini ko‘rsatsa, narx siz uchun foydali yo‘nalishga qaytishini “his qilsangiz” ham, darhol chiqing. Bu tuyg‘u kelajakni oldindan ko‘rish emas, balki asosan zid hissiyotlar natijasidir.
5-qoida: Noqulay sharoit va vaqtlarda savdo qilmang
Grafik tahlili ko‘p vaqt, aqliy mehnat va sabr-toqatni talab qiladi. Agar jismonan, ruhiy va aqlan savdoga tayyor bo‘lmasangiz, o‘sha kuni savdo qilmaganingiz ma'qul.
Kasal bo‘lganingizda yoki noxush psixologik yoxud ruhiy holatda savdo qilmang, chunki bu noto‘g‘ri va shoshilinch qarorlar qabul qilishingizga olib kelishi mumkin.
Agar zararli bitimni yopgan bo‘lsangiz, hissiy va ruhiy xotirjamlikni tiklash uchun bir necha soatga savdodan tanaffus qilganingiz ma'qul. “Yo‘qotganlarimni qaytarib olmagunimcha bugun savdoni to‘xtatmayman!” degan yondashuvga berilmang, chunki bu sizni shoshilinch va o‘ylamasdan bitimlarga kirishga undashi mumkin.
Savdodagi zarar vaqti-vaqti bilan to‘lanishi kerak bo‘lgan tabiiy holat ekanini anglaganingizda, bu sizga zararni xotirjam qabul qilishga yordam beradi.
Bugun zarar ko‘rdingizmi? Hechqisi yo‘q, bu zararning o‘rnini ertaga yoki indinga to‘ldirishingiz mumkin. Valyutalar va boshqa aktivlar bilan savdo qilish imkoniyatlarga to‘la bo‘lib, bizga kerak bo‘lgan yagona narsa — bittagina imkoniyatdan unumli foydalanishdir.
