MetaTrader 4 va Birjadan Tashqari (OTC) Bozorida Savdo: Chuqur Tahlil va Afzalliklar Sharhi

Zamonaviy treyding olamida MetaTrader 4 (MT4) platformasi shunchaki dasturiy ta'minot emas, balki global Birjadan Tashqari (OTC) bozoriga kirishning asosiy vositasidir. Markazlashtirilgan birjalardan farqli o'laroq, OTC (Over-the-Counter) sektori ishtirokchilarga bevosita dilerlar tarmog'i orqali savdo qilish imkonini beradi, bu esa yuqori likvidlik va 24/5 rejimida uzluksiz savdo sessiyalarini ta'minlaydi.

Ushbu tahliliy maqolada biz MT4 ekotizimida OTC savdosining o'ziga xos xususiyatlarini chuqur o'rganamiz. Siz quyidagi muhim yo'nalishlar bo'yicha to'liq ma'lumotga ega bo'lasiz:

• OTC bozorining tuzilishi va uning an'anaviy birja savdosidan fundamental farqlari;

• MT4 orqali Forex, qimmatbaho metallar va CFD kontraktlari bilan ishlash mexanizmlari;

• Xavfsiz savdo uchun ishonchli broker tanlash mezonlari va risk-menejment qoidalari;

• Amaliyotda sinalgan samarali savdo strategiyalari.

Maqola maqsadi — yangi va tajribali treyderlarga markazsizlashtirilgan bozorning afzalliklaridan to'g'ri foydalanib, barqaror investitsiya faoliyatini yo'lga qo'yishda ko'maklashishdir.

Birjadan Tashqari (OTC) Bozoriga Kirish va MT4 bilan Aloqasi

Birjadan tashqari (OTC) bozori nima va u qanday ishlaydi?

Birjadan Tashqari (OTC) bozori – bu Nyu-York yoki London fond birjalari kabi markazlashgan jismoniy joylashuvga ega bo'lmagan, markazsizlashtirilgan moliyaviy bozor. Unda bitimlar bevosita ikki tomon o'rtasida, masalan, broker, diler yoki moliya institutlari tarmog'i orqali amalga oshiriladi. Dunyodagi eng yirik OTC bozori bu Forex valyuta bozoridir. Ushbu bozorning asosiy xususiyatlari:

• Markazsizlashtirish: Yagona boshqaruv markazi yo'q, bu esa savdoning 24 soat davomida global miqyosda amalga oshirilishiga imkon beradi.

• Moslashuvchanlik: Shartnomalar standartlashtirilmagan bo'lishi mumkin, bu esa tomonlarga o'z ehtiyojlariga mos keladigan shartlarni kelishish imkonini beradi.

• Likvidlik: Ko'plab ishtirokchilarning mavjudligi, ayniqsa Forex bozorida, yuqori likvidlikni ta'minlaydi.

MetaTrader 4 (MT4) ning OTC savdosidagi o'rni va afzalliklari

MetaTrader 4 (MT4) chakana treyderlar uchun OTC bozoriga kirishning asosiy vositasi hisoblanadi. U treyder va broker o'rtasida ko'prik vazifasini o'taydi va likvidlik provayderlaridan olingan narxlarni taqdim etadi. MT4 ning OTC savdosidagi asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:

• Global Kirish: Dunyo bo'ylab yuzlab brokerlar MT4 ni taklif qiladi, bu esa treyderlarga Forex, CFD va boshqa OTC instrumentlariga osonlikcha kirish imkonini beradi.

• Kuchli Tahliliy Vositalar: O'rnatilgan texnik indikatorlar, grafik vositalar va tahliliy obyektlar treyderlarga markazsizlashtirilgan bozorning o'zgaruvchan narxlarini tahlil qilishda yordam beradi.

• Avtomatlashtirilgan Savdo: Expert Advisors (EA) yordamida savdo strategiyalarini avtomatlashtirish imkoniyati OTC bozorining 24 soatlik tabiatiga juda mos keladi.

• Ishonchlilik va Ommaboplik: MT4 o'zining barqarorligi va keng qo'llanilishi bilan tanilgan, bu esa uni OTC savdosi uchun sanoat standartiga aylantirgan.

Birjadan tashqari (OTC) bozori nima va u qanday ishlaydi?

Birjadan tashqari (OTC) bozori – bu markazlashtirilgan birja maydonchasi bo'lmagan, balki to'g'ridan-to'g'ri ikki tomon o'rtasida amalga oshiriladigan moliyaviy bitimlar tarmog'idir. Bu bozor an'anaviy birjalardan farqli o'laroq, qat'iy qoidalar va standartlashtirilgan mahsulotlarga ega emas. OTC bozorida savdo qilishda, xaridor va sotuvchi brokerlar yoki dilerlar orqali bevosita aloqaga kirishadi. Ushbu bozorning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

• Markazsizlashtirish: Bitimlar markaziy kliring palatasi orqali emas, balki to'g'ridan-to'g'ri ishtirokchilar o'rtasida amalga oshiriladi.

• Moslashuvchanlik: Savdo shartlari, hajmi va narxlari tomonlar o'rtasida kelishuv asosida belgilanadi.

• Keng instrumentlar doirasi: Valyuta juftliklari (Forex), qimmatli qog'ozlar, derivativlar, tovarlar va kriptovalyutalar bo'yicha CFDlar kabi turli xil moliyaviy instrumentlar savdo qilinadi.

• Narxlar mexanizmi: Narxlar brokerlar tomonidan taqdim etilgan kotirovkalar va bozor likvidligiga qarab shakllanadi.

OTC bozori global miqyosda 24 soat, haftasiga 5 kun ishlaydi, bu esa treyderlarga istalgan vaqtda savdo qilish imkoniyatini beradi.

MetaTrader 4 (MT4) ning OTC savdosidagi o'rni va afzalliklari

Birjadan tashqari (OTC) bozorining markazsizlashtirilgan tabiati treyderlardan ishonchli va tezkor texnologik yechimni talab qiladi. Aynan shu nuqtada MetaTrader 4 (MT4) platformasi treyder va likvidlik yetkazib beruvchilar (banklar, yirik brokerlar) o'rtasida "ko'prik" vazifasini bajarib, murakkab moliyaviy jarayonlarni soddalashtiradi.

MT4 ning OTC savdosidagi asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:

• Yagona Ekotizim: MT4 orqali treyderlar Forex, CFD (aksiyalar, indekslar, tovarlar) kabi turli xil OTC aktivlariga bitta terminaldan kirish imkoniga ega bo'ladilar.

• Texnik Tahlil Kuchliligi: OTC bozorida narxlar tez o'zgaradi. MT4 dagi o'rnatilgan 30 dan ortiq indikatorlar va grafik vositalar narx harakatini chuqur tahlil qilishga yordam beradi.

• Avtomatlashtirish (EAs): Birjadan tashqari bozor 24/5 ishlaganligi sababli, MT4 dagi Expert Advisors (savdo robotlari) imkoniyatlarni tun-u kun kuzatib borish va bitimlarni avtomatik amalga oshirish uchun eng samarali vositadir.

• Tezkor Ijro: OTC savdosida likvidlik va tezlik hal qiluvchi ahamiyatga ega. MT4 platformasi buyurtmalarni millisekundlarda bajarish imkonini beradi, bu esa sirpanish (slippage) xavfini kamaytiradi.

Shunday qilib, MT4 shunchaki savdo dasturi emas, balki OTC bozorining global likvidligiga ulanishning eng xavfsiz va sinovdan o'tgan vositasidir.

MT4 Orqali OTC Bozorida Savdo Instrumentlari va Mexanizmlari

MetaTrader 4 platformasi treyderlarga birjadan tashqari (OTC) bozorlarda keng turdagi moliyaviy instrumentlar bilan ishlash imkonini beradi. Garchi instrumentlar to'plami brokerga qarab farq qilsa-da, odatda quyidagilarni o'z ichiga oladi:

• Forex (Valyuta juftliklari): Bunga asosiy (EUR/USD, GBP/USD), minor (EUR/GBP, AUD/JPY) va ekzotik (USD/TRY, EUR/PLN) valyuta juftliklari kiradi. Bu OTC bozorining eng yirik segmentidir.

• Farqlar bo'yicha shartnomalar (CFD): MT4 orqali turli aktivlarning narx harakatlaridan foyda olish mumkin:

  • Qimmatbaho metallar: Oltin (XAU/USD) va kumush (XAG/USD) kabi spot metallar.

  • Indekslar: S&P 500, NASDAQ, DAX 30 kabi dunyoning yetakchi fond indekslari.

  • Xom ashyo: Neft (WTI, Brent) va tabiiy gaz kabi energiya manbalari.

  • Aksiyalar: Yirik xalqaro kompaniyalarning aksiyalari.

MT4 da buyurtmalarni bajarish markazlashgan birjadan farq qiladi. Narxlar brokerning likvidlik provayderlari tarmog'idan olinadi. Buyurtmalar asosan ikki xil mexanizm orqali amalga oshiriladi:

1. Instant Execution (Tezkor Bajarish): Broker aniq narxni taklif qiladi. Agar bozor narxi o'zgarsa, treyderga "qayta kotirovka" (requote) yuborilishi mumkin.

2. Market Execution (Bozor bo'yicha Bajarish): Buyurtma likvidlik provayderlaridan olingan eng yaxshi joriy narxda bajariladi. Bu yerda "sirpanish" (slippage) ehtimoli mavjud, ammo qayta kotirovkalar bo'lmaydi. Bu usul odatda ECN va STP hisoblarida qo'llaniladi.

MetaTrader 4 da mavjud OTC savdo instrumentlari

MetaTrader 4 (MT4) platformasi an'anaviy birja cheklovlaridan tashqarida bo'lgan keng turdagi moliyaviy aktivlarga kirish eshigidir. Platformadagi eng asosiy va likvidli OTC instrumenti — bu Forex valyuta juftliklari (asosiy, kross va ekzotik juftliklar) bo'lib, ular markazlashmagan banklararo bozorda 24/5 rejimida aylanadi.

Bundan tashqari, MT4 CFD (Contracts for Difference — Farqlar bo'yicha shartnomalar) mexanizmi orqali boshqa bozorlarni ham OTC formatida taklif etadi. Bu texnologiya treyderlarga fizik aktivga egalik qilmasdan turib, narx o'zgarishidan (spekulyatsiya) foyda olish imkonini beradi. MT4 da mavjud bo'lgan asosiy CFD guruhlari quyidagilardir:

• Qimmatbaho metallar va Xomashyo: Spot oltin (XAU/USD), kumush, neft (Brent/WTI) va tabiiy gaz.

• Fond indekslari: S&P 500, DAX 30 yoki NASDAQ kabi global bozor ko'rsatkichlari.

• Aksiyalar: Apple, Google, Tesla kabi yirik kompaniyalarning qimmatli qog'ozlari.

• Kriptovalyutalar: Bitcoin, Ethereum va boshqa raqamli aktivlar.

Ushbu barcha instrumentlar platformaning "Bozor sharhi" (Market Watch) oynasida jamlangan. Treyderlar ushbu oynada sichqonchaning o'ng tugmasini bosib, "Barchasini ko'rsatish" (Show All) funksiyasini tanlash orqali o'z brokerlari taqdim etayotgan to'liq OTC instrumentlar ro'yxatini ko'rishlari va tahlil qilishlari mumkin.

MT4 platformasida buyurtmalarni bajarish va narxlar mexanizmi

Aktivlarni tanlash – bu faqat boshlanishi. MetaTrader 4 platformasida savdo jarayoni broker va likvidlik yetkazib beruvchilar o'rtasidagi murakkab ma'lumotlar almashinuviga asoslanadi. Birjadan tashqari (OTC) bozorda narxlar markazlashgan birjadan emas, balki yirik banklar va moliyaviy institutlardan oqim (stream) ko'rinishida keladi. MT4 terminalida treyder ko'radigan Bid (sotish) va Ask (sotib olish) narxlari o'rtasidagi farq spred deb ataladi va u bozor likvidligiga qarab o'zgaruvchan yoki qat'iy bo'lishi mumkin.

MT4 da buyurtmalarni bajarishning asosan ikki xil mexanizmi mavjud:

1. Instant Execution (Lahzali ijro): Broker treyder so'ragan aniq narxda bitimni amalga oshirishga harakat qiladi. Agar narx keskin o'zgarsa, tizim "requote" (qayta so'rov) yuborishi mumkin.

2. Market Execution (Bozor ijrosi): Buyurtma ayni damda mavjud bo'lgan eng yaxshi bozor narxida bajariladi. Bu usulda tezlik ustuvor bo'lib, narxning siljishi (slippage) kuzatilishi mumkin, ammo buyurtma bajarilishi kafolatlanadi.

Siz "Buy" yoki "Sell" tugmasini bosganingizda, signal broker serveriga uzatiladi va soniyaning ulushlarida tasdiqlanadi. Bu jarayonning shaffofligi va tezligi muvaffaqiyatli OTC savdosi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.

OTC Savdosi uchun Broker Tanlash va Xatarlarni Boshqarish

Platformaning texnik imkoniyatlaridan unumli foydalanish uchun ishonchli broker tanlash va xatarlarni to'g'ri boshqarish hal qiluvchi ahamiyatga ega. OTC bozorining markazlashmagan tabiati bu ikki omilga alohida e'tibor qaratishni talab qiladi.

MetaTrader 4 orqali OTC savdosi uchun broker tanlash mezonlari

Ishonchli vositachini tanlashda quyidagi jihatlarga e'tibor bering:

• Tartibga solish (Regulyatsiya): Brokerning FCA (Buyuk Britaniya), CySEC (Kipr) yoki ASIC (Avstraliya) kabi nufuzli moliyaviy nazorat organlari tomonidan litsenziyalanganligini tekshiring. Bu sizning mablag'laringiz xavfsizligining kafolatidir.

• Savdo Shartlari: Spredlar hajmi (ayniqsa, ECN hisoblarida), komissiyalar, svoplar va buyurtmalarni bajarish tezligini taqqoslang. Raqobatbardosh shartlar savdo natijalariga bevosita ta'sir qiladi.

• Likvidlik Provayderlari: Yaxshi broker bir nechta yirik likvidlik provayderlariga ega bo'ladi, bu esa bozor o'zgaruvchanligi yuqori bo'lgan paytlarda ham barqaror narxlarni va buyurtmalarning tez bajarilishini ta'minlaydi.

OTC bozorida savdo qilish xatarlari va ularni boshqarish strategiyalari

OTC savdosi yuqori daromad potentsialiga ega bo'lsa-da, o'ziga xos xatarlarni ham o'z ichiga oladi. Ularni samarali boshqarish uchun quyidagi strategiyalarni qo'llang:

• Stop-Loss dan foydalanish: Har bir savdo pozitsiyasi uchun Stop-Loss (zararni cheklash) buyurtmasini o'rnatish majburiydir. Bu kutilmagan narx harakatlaridan kelib chiqadigan katta yo'qotishlarning oldini oladi.

• Kredit Yelkasini Nazorat Qilish: Yuqori kredit yelkasi jozibador ko'rinsa-da, u xatarlarni ham ko'paytiradi. Depozitingizning 1-2% dan ortig'ini bitta bitimga tavakkal qilmaslik tavsiya etiladi.

• Diversifikatsiya: Barcha sarmoyani bitta aktivga yo'naltirmang. Portfelingizni turli valyuta juftliklari, indekslar va xom ashyo kabi bir nechta instrumentlar o'rtasida taqsimlash orqali xatarlarni kamaytiring.

MetaTrader 4 orqali OTC savdosi uchun broker tanlash mezonlari

MetaTrader 4 orqali OTC bozoriga chiqishda broker tanlash — bu muvaffaqiyatning 50 foizidir. OTC bozori markazlashmaganligi sababli, brokerning ishonchliligi va texnik imkoniyatlari birinchi o'ringa chiqadi.

Asosiy tanlov mezonlari:

• Litsenziya va Regulyatsiya: Broker FCA, ASIC yoki CySEC kabi nufuzli tashkilotlar tomonidan tartibga solinishi shart. Bu mablag'lar xavfsizligini va narxlar shaffofligini kafolatlaydi.

• ECN/STP Texnologiyasi: OTC savdosida "Dealing Desk"siz (NDD) ishlash muhim. ECN hisoblari treyder buyurtmalarini to'g'ridan-to'g'ri likvidlik provayderlariga uzatadi, bu esa broker va treyder o'rtasidagi manfaatlar to'qnashuvini yo'qotadi.

• Bajarilish Tezligi va Slippage: MT4 platformasida buyurtmalar 50ms dan tezroq bajarilishi lozim. Yuqori volatillik paytida minimal sirpanish (slippage) broker sifatining asosiy belgisidir.

• Spredlar va Komissiyalar: OTC instrumentlari uchun 0 punktdan boshlanuvchi suzuvchan spredlar va shaffof komissiya stavkalari savdo xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi.

Brokerning texnik infratuzilmasi MT4 terminali bilan uzviy bog'langan bo'lishi, kotirovkalar oqimi uzilishlarsiz yetib kelishini ta'minlashi zarur.

OTC bozorida savdo qilish xatarlari va ularni boshqarish strategiyalari

Broker tanlovi muhim bo'lgani kabi, OTC bozorining o'ziga xos xatarlarini tushunish va ularni samarali boshqarish ham muvaffaqiyatli savdo uchun zarurdir. Asosiy xatarlar quyidagilardan iborat:

• Likvidlik xatarlari: Markazlashgan birjalarga nisbatan past likvidlik katta spredlarga va buyurtmalarni bajarishda kechikishlarga olib kelishi mumkin.

• Kontragent xatarlari: Brokerning to'lov qobiliyati bilan bog'liq xavf, chunki savdolar bevosita broker bilan amalga oshiriladi.

• Narx manipulyatsiyasi: Ba'zi tartibga solinmagan bozorlarda narxlar manipulyatsiyasi ehtimoli mavjud.

• Texnik xatarlar: Platforma nosozliklari yoki internet uzilishlari kutilmagan yo'qotishlarga sabab bo'lishi mumkin.

Bu xatarlarni boshqarish uchun quyidagi strategiyalar tavsiya etiladi:

• Stop-Loss buyurtmalaridan foydalanish: Har bir savdoda maksimal yo'qotishni cheklash.

• Kapitalni to'g'ri boshqarish: Bir savdoga umumiy kapitalning kichik qismini ajratish (masalan, 1-2%).

• Diversifikatsiya: Turli instrumentlar va bozorlarga investitsiya qilish orqali xavfni taqsimlash.

• Ishonchli brokerlar bilan ishlash: Tartibga solinadigan va yaxshi obro'ga ega brokerlarni tanlash.

• Doimiy bozor tahlili: Yangiliklar va iqtisodiy ko'rsatkichlarni kuzatib borish.

MetaTrader 4 da OTC Savdosining Samarali Strategiyalari va Maslahatlar

MetaTrader 4 platformasida OTC bozorida savdo qilishda muvaffaqiyatga erishish uchun bir qator samarali strategiyalar va muhim maslahatlar mavjud. Xatarlarni boshqarish asosiy omil bo'lsa-da, to'g'ri savdo yondashuvi daromadni oshirishga yordam beradi.

MT4 platformasida qo'llaniladigan savdo strategiyalari:

• Trend bo'yicha savdo: Narx harakatining umumiy yo'nalishini aniqlash va shu yo'nalishda pozitsiyalar ochish. MT4 dagi trend ko'rsatkichlari (masalan, harakatlanuvchi o'rtachalar) bu borada yordam beradi.

• Diapazonli savdo: Narxlar ma'lum bir diapazonda harakat qilganda, qo'llab-quvvatlash va qarshilik darajalarida sotib olish/sotish.

• Yangiliklar savdosi: Muhim iqtisodiy yangiliklar e'lon qilinganda yuzaga keladigan yuqori o'zgaruvchanlikdan foydalanish.

• Skalping: Kichik narx o'zgarishlaridan tez-tez foyda olishga qaratilgan qisqa muddatli strategiya.

Muvaffaqiyatli OTC treyderlar uchun maslahatlar va umumiy xatolar:

• Demo hisobdan foydalanish: Real pulni xavf ostiga qo'ymasdan strategiyalarni sinab ko'rish va platformani o'rganish.

• Risk menejmentiga rioya qilish: Har bir savdoda yo'qotishlarni cheklash va kapitalni himoya qilish.

• Texnik analiz vositalaridan foydalanish: MT4 dagi ko'rsatkichlar va grafik shakllarini tahlil qilish.

• Bozor yangiliklarini kuzatish: Global iqtisodiy voqealar va ularning bozorga ta'sirini tushunish.

• Emotsional intizom: Savdo qarorlarini hissiyotlarga emas, balki tahlilga asoslash.

MT4 platformasida qo'llaniladigan savdo strategiyalari

MetaTrader 4 platformasi OTC bozorida savdo qilish uchun o'zining keng ko'lamli tahlil vositalari bilan bir necha samarali strategiyalarni qo'llash imkonini beradi. Treyderlar o'zlarining savdo uslubi va risk darajasiga qarab quyidagilardan birini tanlashlari mumkin:

• Trend bo'yicha savdo (Trend Following): Bu eng ommabop strategiyalardan biri bo'lib, narxning asosiy harakat yo'nalishini aniqlash va unga ergashishga asoslanadi. MT4 dagi sirpanuvchi o'rtachalar (Moving Averages), MACD va trend chiziqlari kabi ko'rsatkichlar yordamida trendni aniqlash mumkin.

• Skalping (Scalping): Juda qisqa vaqt ichida ko'plab kichik hajmdagi bitimlarni ochib, kichik foyda olishga qaratilgan strategiya. Bu uslub past spredlar va buyurtmalarning tezkor bajarilishini talab qiladi, bu esa OTC brokerini tanlashda muhim omil hisoblanadi.

• Kanal ichida savdo (Range Trading): Narx ma'lum bir diapazonda, ya'ni qo'llab-quvvatlash va qarshilik darajalari orasida harakatlanayotganda qo'llaniladi. Bollinger chiziqlari (Bollinger Bands) va RSI (Nisbiy Kuch Indeksi) kabi indikatorlar narxning "haddan tashqari sotib olingan" yoki "haddan tashqari sotilgan" holatlarini aniqlashga yordam beradi.

• Avtomatlashtirilgan savdo: MT4 ning eng kuchli jihatlaridan biri bu Expert Advisors (EA) yoki savdo robotlaridan foydalanish imkoniyatidir. Ular yuqorida keltirilgan strategiyalarni oldindan belgilangan qoidalar asosida avtomatik ravishda amalga oshirishi mumkin.

Muваffaqiyatli OTC treyderlar uchun maslahatlar va umumiy xatolar

Muvaffaqiyatli OTC savdosi nafaqat strategiyaga, balki qat'iy intizomga ham bog'liq. MetaTrader 4 platformasida ishlashda quyidagi tavsiyalarga amal qilish professional treyderlar uchun muhimdir:

• Risk menejmenti: Har bir bitim uchun kapitalingizning 1-2% dan ortig'ini xavf ostiga qo'ymang. OTC bozorida kutilmagan volatillik yuqori bo'lgani sababli, Stop Loss buyurtmalaridan foydalanish majburiydir.

• Spredlarni tahlil qilish: OTC instrumentlarida spredlar o'zgaruvchan bo'ladi. MT4 dagi Market Watch oynasi orqali real vaqtdagi spredlarni doimiy kuzatib boring.

• Demo sinovlar: Har qanday yangi indikator yoki robotni real hisobga o'tkazishdan oldin MT4 demo hisobida kamida bir oy sinab ko'ring.

Treyderlarning asosiy xatolari:

1. Haddan tashqari kredit yelkasi: Katta yelka (leverage) foydani oshirsa-da, OTC bozoridagi kichik teskari harakat hisobingizni tezda tugatishi mumkin.

2. Hissiy savdo: Tizimli yondashuv o'rniga instinktlarga tayanib bitim ochish.

3. Likvidlikni hisobga olmaslik: Bozor faolligi past bo'lgan soatlarda savdo qilish narxlarning keskin sakrashiga (slippage) olib kelishi mumkin.

Xulosa

MetaTrader 4 platformasi birjadan tashqari (OTC) bozorida savdo qilish uchun kuchli va ko'p funksiyali vosita ekanligi aniqlandi. Uning keng imkoniyatlari, turli savdo instrumentlari va samarali buyurtma bajarish mexanizmlari treyderlarga global bozorlarga kirish imkonini beradi. Biroq, muvaffaqiyatli savdo uchun to'g'ri broker tanlash, xatarlarni boshqarish va doimiy ravishda bilim va strategiyalarni takomillashtirish muhimdir. OTC bozori imkoniyatlarga boy bo'lsa-da, u o'ziga xos xatarlarni ham o'z ichiga oladi, shuning uchun har bir treyder ongli qarorlar qabul qilishi shart.